Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 5-6 tuổi

 THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP 
VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN
1. Tên sáng kiến: “Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 5-6 tuổi”. 
2. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Tháng 9/2022.
3. Các thông tin cần bảo mật: Không.
4. Mô tả các giải pháp cũ thường làm 
Giáo viên vẫn còn thụ động trong các hoạt động lồng ghép giáo dục trẻ kỹ năng tự phục 
vụ
Giáo viên chưa linh hoạt, sáng tạo khi lồng ghép, tích hợp.
Giáo viên vẫn còn tự làm hoặc làm hộ trẻ, chưa có các hình thức khuyến khích, động 
viên trẻ tự làm
Trẻ học qua cách truyền thụ kiến thức từ cô là chủ yếu. Không phát huy được tính tích 
cực, chủ động, sáng tạo của trẻ.
5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp sáng kiến:
Giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mầm non là hết sức cần thiết, giúp trẻ có ý thức 
trách nhiệm đối với bản thân, đối với công việc, nhiệm vụ được giao. Đặc biệt hơn với 
trẻ 5-6 tuổi đã xuất hiện nhu cầu tự phục vụ, biểu hiện trẻ muốn tự khẳng định mình 
bằng cách “tập làm người lớn”, mong muốn được tự mình làm những công việc như 
người lớn. 
Nếu trẻ biết tự phục vụ, trẻ sẽ thấy quý trọng bản thân, nuôi dưỡng những giá trị sống 
nền tảng và hình thành những kỹ năng tích cực, giúp trẻ cân bằng cuộc sống trên bốn 
lĩnh vực nền tảng: thể trạng, tâm hồn, trí tuệ và tinh thần. Từ đó xây dựng cho trẻ những 
kỹ năng sớm hòa nhập với môi trường xung quanh. 
6. Mục đích của giải pháp sáng kiến Phân tích, đánh giá thực trạng trẻ có các kỹ năng tự phục vụ ở lớp, ở trường và tìm ra 
những biện pháp nhằm rèn các kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 5-6 tuổi trong trường Mầm 
non Ngô Quyền. 
7. Nội dung:
7.1. Thuyết minh giải pháp mới hoặc cải tiến 
Biện pháp 1. Đưa ra nội quy lớp học và giao nhiệm vụ cho trẻ
Biện pháp này giúp cho trẻ hiểu được những công việc mình cần phải làm và trẻ sẽ thực 
hiện những công việc này một cách tự giác.
Vào năm học mới, cô giáo xây dựng nội quy lớp học. Cô và trẻ cùng thỏa thuận về những 
công việc và quy định hàng ngày, gợi cho trẻ tự nói ra những công việc và quy định đó 
như rửa tay trước khi ăn, tự xúc cơm, cất bàn ghế sau khi đứng dậy, tự thay quần áo ... 
Để rèn kĩ năng tự phục vụ cho trẻ, cô có thể tạo tình huống rồi giao việc cho trẻ. Cô 
cũng có thể giao cho trẻ những nhiệm vụ trực nhật vừa sức của trẻ như nhặt lá cây 
trong sân trường, nhặt giấy vụn trong lớp, lau lá cây, lau bàn và cất bàn ghế.
Ví dụ: Đến giờ ăn thì cô có thể nói là bạn nào có thể giúp cô lau bàn trước khi dọn bàn 
ăn, và sau khi ăn xong thì các bạn có thể giúp cô cất bàn ghế cho gọn gang
Biện pháp 2. Rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi, thông qua các hoạt động 
trong ngày của trẻ
Một ngày của trẻ ở trường mầm non diễn ra với rất nhiều các hoạt động khác nhau: 
Đón trẻ, hoạt động học, hoạt động vui chơi, hoạt động ngoài trời, vệ sinh, ăn, ngủ, hoạt 
động lao động...thông qua từng hoạt động mà cô giáo sẽ có những cách khác nhau để 
có thể giáo dục trẻ có những kỹ năng tự phục vụ phù hợp nhất. Thông qua từng hoạt 
động, cô giáo rèn cho trẻ những kỹ năng tự phục vụ thường xuyên, liên tục nhằm khắc 
sâu cho trẻ để trẻ thực hiện thành thạo và có ý thức hơn khi làm những công việc tự 
phục vụ cho bản thân mình.
* Thông qua giờ đón trẻ, trả trẻ
Thông qua hoạt động đón trẻ, trả trẻ, cô giáo đồng thời tuyên truyền cho phụ huynh 
nắm được vì sao phải rèn cho trẻ có những kỹ năng tự phục vụ cần thiết. Người lớn chỉ 
là người hướng dẫn, giúp đỡ, động viên chứ không làm hộ trẻ. Trẻ được tự làm sẽ có 
tích lũy được kỹ năng, thích tự làm hơn khi thấy được ý nghĩa, hiệu quả của việc mình 
đã làm.
Khi đưa trẻ đến lớp, cô giáo khuyến khích phụ huynh để trẻ tự cất mũ, áo vào trong balo 
và để ba lô vào đúng ngăn tủ của mình. Để giày dép lên giá gọn gàng. 
Khi trẻ ra về cũng sẽ tự lấy đồ dùng cá nhân của mình, chào cô giáo ra về.
Việc làm này được thực hiện hàng ngày, thường xuyên sẽ tạo thành thói quen cho trẻ 
và không ỷ lại vào người lớn. * Thông qua hoạt động học:
Với mỗi hoạt động khác nhau thì cô giáo sẽ lựa chọn các nội dung phù hợp để rèn kỹ 
năng tự phục vụ cho trẻ. Thông qua các hoạt động thuộc lĩnh vực phát triển tình cảm 
và kỹ năng xã hội, tôi lựa chọn các hoạt động để cung cấp kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 
như: tự mặc áo - cởi áo, kỹ năng gấp quần áo, kỹ năng đi giày dép, kỹ năng sắp xếp đồ 
dùng gọn học tập gọn gàng, là cơ sở quan trọng cho việc chuẩn bị các kỹ năng tốt nhất 
cho trẻ vào lớp 1. 
VD: Qua hoạt động khám phá “Cơ thể bé” chủ đề Bản thân, trẻ được trải nghiệm về các 
bộ phận trên cơ thể qua đó giáo dục trẻ biết giữ gìn vệ sinh cá nhân (rửa mặt, rửa tay, 
đánh răng hàng ngày, đi vệ sinh đúng nơi quy định...) bảo vệ sức khỏe của bản thân 
mình và có những kỹ năng phục vụ bản thân tối thiểu nhất. Sau mỗi hoạt động cô cho trẻ tự cất dọn đồ dùng đúng nơi quy định.
Hình ảnh trẻ tự mặc, cởi áo
* Thông qua động góc: là hoạt động mà trẻ được phát huy hết khả năng tự lập của 
mình. Thông qua hoạt động này cô giáo động viên, khuyến khích để trẻ tự lựa chọn vai 
chơi, góc chơi, tự lấy đồ chơi và nhập vai chơi. Trẻ biết phối hợp với bạn trong góc chơi 
của mình, thể hiện được vai chơi và các hành động chơi. 
- Ở góc phân vai gia đình: Các thành viên trong gia đình sẽ biết phân công nhau, cùng 
nhau dọn dẹp nhà cửa, sắp xếp đồ dùng trong nhà ngăn nắp, gấp quần áo gọn gàng;
- Ở góc phân vai nấu ăn: Trẻ biết giữ gìn nhà bếp sạch sẽ, vệ sinh đồ dùng nấu ăn, trước 
khi ăn biết rửa tay, rửa mặt sạch sẽ; Trẻ được thực hành nhặt sau, sơ chế các loại rau, 
làm bánh. Đây chính là tiền đề để hình thành cho trẻ những kỹ năng sau này. - Ở góc thiên nhiên: Trẻ được ngắm cây xanh, vườn hoa, nhặt lá rụng...từ đó biết chăm 
sóc cây xanh (tưới cây, nhổ cỏ, bắt sâu, lau lá), bảo vệ cây xanh (không hái hoa, bẻ cành, 
dẫm lên cây cỏ). Sau khi chơi xong biết cất dọn đồ dùng và rửa chân, tay sạch sẽ;
Hình ảnh trẻ chơi góc nấu ăn
* Hoạt động ăn, ngủ, vệ sinh cá nhân: Đây là hoạt động nhằm hình thành cho trẻ về nề 
nếp, ý thức tự phục vụ bản thân. Cô cho trẻ tự làm, tự trải nghiệm công việc cùng cô. 
Trước khi ăn, cô hướng dẫn để trẻ tự kê bàn ăn, tự lấy ghế, lấy khăn và đĩa đựng cơm 
rơi, giúp cô chia bát, chia thìa cho các bạn. Giờ ăn trẻ tự dùng thìa xúc ăn, tự giác ăn hết 
suất, khi trẻ ăn xong tự để bát vào nơi quy định, biết tự cất ghế ngồi, đặc biệt mỗi cá 
nhân trẻ sau khi ăn xong biết tự lau miệng, xúc miệng, uống nước và lau sạch sẽ chỗ 
ngồi mình ngồi.
Giờ ngủ cho trẻ giúp cô kê giường ngủ, trải chiếu, tự lấy và cất gối đúng nơi quy định. 
Giúp cô gấp chăn, cất chiếu, kê giường sau khi ngủ dậy. Hình ảnh trẻ trải chiếu chuẩn bị cho giờ ngủ
Đối với việc rèn trẻ biết đi vệ sinh đúng nơi quy đinh là kỹ năng mà cô cần rèn ngay từ 
khi còn nhỏ để hình thành cho trẻ thói quen đi vệ sinh đúng chỗ, biết cách đi vệ sinh, 
biết xả nước sau khi đi vệ sinh. Khi trẻ đi đại tiện, cô sử dụng những hoạt động mô 
phỏng sáng tạo để kích thích hứng thú của trẻ và trẻ sẽ tiếp thu và thích được tự thực 
hiện. 
* Thông qua hoạt động lao động (ngoại khóa)
Vào mỗi thứ sáu hàng tuần, tôi sẽ tiến hành tổ chức cho trẻ trong lớp giúp cô giáo dọn 
dẹp, vệ sinh lớp học. Sự hứng thú, tích cực của trẻ sẽ được tăng lên khi trẻ được thảo 
luận, làm việc nhóm cùng nhau từ đó trẻ sẽ cùng nhau hoàn thành tốt công việc của mình, tính tự giác, ý thức và kỹ năng của trẻ cũng từ đó mà được hình thành. Không cần 
có sự tác động, trợ giúp từ cô giáo nữa;
Tôi chia trẻ thành 3 nhóm và phân công cho mỗi nhóm như sau:
- Nhóm 1: Lau giá góc, nhặt rác trong lớp
- Nhóm 2: Sắp xếp lại đồ chơi trong lớp 
- Nhóm 3: Chăm sóc cây ở góc thiên nhiên. Sau khi hoàn thành công việc, tôi nhắc trẻ rửa tay sạch sẽ, xếp hàng lần lượt vào rửa 
tay, nhắc trẻ khi rửa tay vặn nhỏ vòi nước để tiết kiệm nước đồng thời tránh gây ướt 
bẩn xung quanh, bảo vệ cơ thể khỏi bệnh tật;
Biện pháp 3. Tổ chức thi đua, khen thưởng và tuyên dương trẻ kịp thời
Mục đích của biện pháp này nhằm giúp trẻ có động lực, tạo sự hưng phấn khi thực hiện 
các công việc, trẻ sẽ tích cực và chủ động hơn khi làm những công việc quen thuộc.
Nội dung của các biện pháp này là tổ chức các trò chơi, tặng quà cho trẻ, cắm hoa mỗi 
ngày, khuyến khích động viên khi trẻ làm tốt những công việc của mình.
Khi trẻ chưa tự giác thực hiện công việc của mình, nếu bị nhắc nhở và phê bình quá 
nhiều, trẻ sẽ cảm thấy bị ức chế. Vì thế, tôi thường tổ chức hình thức thi đua khi rèn 
các kĩ năng cho trẻ.
Ví dụ: - Để dạy trẻ gấp quần áo, tôi đã cho các tổ thi đua với nhau qua trò chơi “Ai khéo tay”. 
Cô chia cả lớp thành 5 đội, mỗi đội 7 thành viên sẽ cùng thi xem ai gấp quần áo đẹp 
nhất trong thời gian quy định. Đội chiến thắng là đội gấp được nhiều quần áo và gấp 
đẹp nhất. 
Trẻ thi đua gấp quần áo theo tổ, nhóm
- Dạy trẻ kỹ năng đi giày dép: Trẻ sẽ thường xỏ dép khi ra sân tham gia hoạt động ngoài 
trời. Để trẻ biết đi giày dép nhanh chóng, tôi quy định: Bạn nào đi dép xong sớm sẽ 
được xếp hàng đầu tiên, được đứng trước. 
Khi trẻ làm được bất cứ việc gì tốt, giáo viên cũng nên chụp lại hình ảnh của trẻ, hoặc 
có thể nhờ gia đình của trẻ chụp lại những bức ảnh mà trẻ đã làm các công việc ở nhà 
của mình. Qua những bức ảnh đó, cô có thể giới thiệu với các trẻ khác, tuyên dương và 
khen ngợi trẻ về những kĩ năng mà trẻ đã tự làm. Trẻ sẽ cảm thấy tự hào khi được nhìn 
thấy những hình ảnh về công việc mình đã làm và sẽ cố gắng phấn đấu và tự giác hơn 
khi làm những việc khác. Các trẻ khác sẽ học tập được các kĩ năng của bạn mình và phấn 
đấu cho mình. Ngoài ra, tôi động viên trẻ bằng các cách khác như: Con tự xếp nêm gối, cuối ngày sẽ 
được cô cho cắm hoa, cuối tuần sẽ được phát kẹo 
Biện pháp 4: Phối kết hợp với phụ huynh
Với mỗi bậc cha mẹ, khi nhìn thấy những việc mà con mình làm được, dù là rất nhỏ thì 
đều cảm thấy vui vẻ và hài lòng. Muốn cho trẻ có kỹ năng tự phục vụ tốt nhất thì không 
chỉ ở lớp mà ngay cả khi ở nhà, các bậc phụ huynh cũng cần phải rèn cho con mình 
những kỹ năng tự phục vụ cơ bản nhất, để khi không có cha mẹ bên cạnh thì trẻ vẫn có 
thể tự làm được. 
Để làm được việc đó thì các bậc phụ huynh cần phải phối hợp với cô giáo, nhà trường 
để cùng đưa ra các biện pháp giáo dục, rèn kỹ năng cho trẻ một cách hiệu
quả nhất. Ngay từ đầu năm học, tôi tuyên truyền đến các bậc phụ huynh về tầm quan 
trọng của việc rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ và đó là những kỹ năng nào: rửa mặt, rửa 
tay, tự xúc cơm, mặc quần áo...và những ảnh hưởng không tốt khi các bậc phụ huynh 
không để cho trẻ tự làm mà cứ cố giúp trẻ, làm hộ trẻ mọi công việc. Khi trẻ chưa thực 
hiện được thì cha mẹ hãy động viên, khuyến khích trẻ chứ không nên tỏ thái độ sốt 
ruột, la mắng, giục trẻ. Như vậy trẻ sẽ không còn hứng thú và không muốn cố gắng cho 
những lần thực hiện tiếp theo.
Tôi đề xuất cho các bậc cha mẹ bằng cách trao đổi trực tiếp hoặc ghi thông điệp trên 
bảng tin của lớp. Những nội dung cơ bản về rèn kỹ năng tự phục vụ để trẻ tự thực hiện 
ở lớp cũng như ở nhà.
Ví dụ: 
- Không nên làm hộ các công việc của con mình. Nếu trẻ tự làm mà có mất nhiều thời 
gian đi chăng nữa thì cũng không nên cảm thấy khó chịu mà làm thay trẻ. Điều này lâu 
dần sẽ ảnh hưởng không tốt cho sự hình thành tính tự lập của trẻ. 
- Trong gia đình, nên phân công giao việc cho trẻ. 
- Khi đi siêu thị hay đi chợ, cha mẹ hãy chia cho cháu một món đồ nhỏ để xách cùng. Ngoài ra, thông qua bảng tuyên truyền, tôi còn dán các hình ảnh bé tự làm được các 
công việc nhỏ vừa sức, để các bậc phụ huynh yên tâm hơn, hài lòng hơn và các gia đình 
khác cũng lấy đó là tấm gương để giáo dục con em mình cùng thực hiện.
* Kết quả của sáng kiến:
- Đối với trẻ:
 STT Nội dung khảo sát Đầu năm Cuối năm
 Số trẻ Tỷ lệ % Số trẻ Tỷ lệ %
 Trẻ hứng thú tham gia vào các 
 1 10/30 33,3% 27/30 90%
 công việc tự phục vụ.
 Trẻ không hứng thú tham gia vào 
 2 20/30 66,6% 3/30 10%
 các công việc tự phục vụ.
 3 Trẻ mạnh dạn tự tin hơn . 9/30 30% 28/30 93,3%
 4 Trẻ còn rụt rè, nhút nhát . 21/30 70% 2/30 6,7%
 5 Trẻ có ý thức trong mọi công việc. 16/30 53,3% 27/30 90%
 6 Trẻ có tính tự lập cao. 13/30 43,3% 29/30 96,6%
Nhìn vào biểu trên có thể thấy các tiêu chí đánh giá về các kỹ năng tự phục vụ của trẻ 
cuối năm đều cao hơn đầu năm (tăng 20-30%).
- Đối với giáo viên:
Trình độ chuyên môn được nâng cao, linh hoạt sáng tạo trong phương pháp giảng dạy, 
biết lồng ghép tích hợp các kỹ năng tự phục vụ một cách linh hoạt, sáng tạo đáp ứng với 
nhu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay Nâng cao kỹ năng thiết kế các bài giảng bằng powerpoint và ứng dụng công nghê thông 
tin vào giảng dạy.
- Đối với phụ huynh:
Phụ huynh nhận thức đúng đắn và đầy đủ hơn về việc rèn các kỹ năng tự phục vụ cho 
trẻ ở nhà
Tin tưởng và yên tâm khi gửi con. Phối kết hợp tốt với cô giáo và nhà trường để cùng 
đưa ra những biện pháp chăm sóc giáo dục tốt nhất đối với trẻ
* Sản phẩm được tạo ra từ giải pháp (Tên, khối lượng, số lượng, thông số của sản phẩm 
(nếu có).
7.2. Thuyết minh về phạm vi áp dụng sáng kiến:
Tại các lớp 5-6 tuổi trường Mầm non Ngô Quyền và có thể nhân rộng trong các trường 
mầm non khác trong thành phố. 
7.3. Thuyết minh về lợi ích kinh tế, xã hội của sáng kiến: 
* Lợi ích về xã hội:
Qua bước đầu thực hiện đề tài tôi nhận thấy kỹ năng tự phục vụ của trẻ tại các lớp 5-6 
tuổi trong trường mầm non Ngô Quyền được nâng cao, các cháu hứng thú và tích cực 
khi được thực hiện những công việc nhỏ, nhẹ nhàng.
Giáo viên linh hoạt hơn, sáng tạo và gây được hứng thú cho trẻ, lôi cuốn trẻ tự nguyện 
tham gia vào hoạt động.
Việc kết hợp giữa gia đình và nhà trường tạo điều kiện cho trẻ có các kỹ năng tự phục 
vụ tốt nhất.
* Cam kết: Chúng tôi cam đoan những điều khai trên đây là đúng sự thật và không sao 
chép hoặc vi phạm bản quyền.