Sáng kiến kinh nghiệm - Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục hòa nhập cho trẻ 5-6 tuổi chậm phát triển ngôn ngữ và nhận thức trong trường Mầm non

 CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
 Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
 _____________________________________
 BẢN CAM KẾT
 Tôi tên là: Nguy￿n Th￿ Thu Trang
 Ngày tháng năm sinh: 20 tháng 7 năm 1987
 Hiện là giáo viên dạy lớp 5A1 trường m￿m non An Hưng huyện An Dương
 Thông tin liên lạc: Điện thoại : 0978.775.184
 Email: [email protected]
 Tôi xin cam kết:
 Biện pháp “M￿t s￿ bi￿n pháp nâng cao chất lượng giáo dục hòa nhập cho 
trẻ 5-6 tuổi chậm phát triển ngôn ngữ, nhận thức trong trường mầm non” là sáng 
kiến của cá nhân tôi trong quá trình công tác tại trường m￿m non An Hưng. Biện 
pháp này đã được áp dụng trên quy mô l￿p và lần đầu được dùng để đăng ký thi 
giáo viên dạy giỏi, chưa được dùng để xét duyệt thành tích khen thưởng cá nhân 
trước thời điểm diễn ra Hội thi. Biện pháp đã được lãnh đạo nhà trường và đồng 
nghiệp xác nhận áp dụng hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng công tác chăm 
sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ. 
 Nếu có xảy ra tranh chấp về quyền sở hữu đối với sản phẩm này, tôi xin 
hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Ban tổ chức hội thi, lãnh đạo nhà trường về tính 
trung thực của bản cam kết này.
 An Hưng ngày 12 tháng 3 năm 2022
 1 Người viết
 I. PHẦN ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Tính cấp thiết
 Như chúng ta đã biết, trẻ em là mầm non tương lai của đất nước, là mối quan 
tâm hàng đầu của gia đình, nhà trường và toàn xã hội, mỗi đứa trẻ là 1 cá thể riêng 
biệt nhưng đều có quyền được tôn trọng, yêu thương và đối xử công bằng. Tuy 
nhiên trên thực tế hiện nay, có một bộ phận không nhỏ trẻ em sinh ra thiếu may 
mắn với những biểu hiện chậm phát triển hơn so với các bạn cùng trang lứa về các 
mặt khiến các em gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống và thiệt thòi vô cùng so với 
các bạn cùng trang lứa (đặc biệt trẻ ở độ tuổi mầm non). Điều quan trọng ở đây, 
đứa trẻ đó đã chậm phát triển rồi mà lại không được sự quan tâm tác động kịp thời 
từ phía nhà trường và gia đình thì đứa trẻ đó mãi mãi sẽ bị bỏ lại phía sau, sẽ bị tụt 
hậu so với xã hội và gần như sẽ không có cơ hội được khắc phục những khiếm 
khuyết dần hoàn thiện bản thân mình. Vậy nên việc giáo dục hòa nhập cho trẻ 
chậm phát triển trong trường mầm non là nhiệm vụ vô cùng quan trọng, không chỉ 
mang tính nhân văn sâu sắc mà còn là vấn đề bức thiết, là trách nhiệm của gia 
đình, nhà trường và toàn xã hội.
 Trên thực tế hiện nay, trẻ bị chậm phát triển ngày càng tăng cao và việc giáo 
dục hòa nhập trẻ chậm phát triển trong trường mầm non không con xa lạ đối với 
giáo viên nhưng làm thế nào để giáo dục trẻ chậm phát triển thực sự có hiệu quả, 
có chất lượng thì chưa có giáo viên nào đề cập đến. Đặc biệt trong năm học này 
lớp tôi có 2 cháu chậm phát triển về ngôn ngữ và nhận thức. Cháu Diệp khả năng 
nói, phát âm và giao tiếp hạn chế rất nhiều, cháu Khánh có khả năng nhận thức 
dưới mức trung bình, tiếp nhận kiến thức kém... Đứng trước thực trạng này b￿n 
thân tôi luôn nghĩ mình ph￿i làm gì, ph￿i làm như th￿ nào đ￿ vừa làm tốt nhiệm 
vụ chăm sóc giáo dục tất cả trẻ trong lớp và vừa giúp trẻ chậm phát triển hòa nhập 
được với các bạno Chính vì những lý do trên mà tôi đã mạnh dạn tìm tòi, nghiên 
 2 cứu và đưa ra giải pháp “M ￿t s ￿ bi ￿n pháp nâng cao chất lượng giáo dục hòa 
nhập cho trẻ 5-6 tuổi chậm phát triển ngôn ngữ và nhận thức trong trường mầm 
non”.
2. Đ￿i tư￿ng nghiên c￿u
 - Cháu Đào Ngọc Diệp chậm phát triển ngôn ngữ, giao tiếp
 - Cháu Vũ Duy Khánh chậm phát triển nhận thức
3. Mục tiêu của biện pháp
 - Qua đề tài nghiên cứu giúp giáo viên có thêm kiến thức, kinh nghiệm về 
CSGD trẻ chậm phát triển, biết theo dõi, đánh giá trẻ chậm phát triển và đưa ra các 
biện pháp tác động phù hợp, hiệu quả đến trẻ.
 - Giúp trẻ chậm phát triển được tiếp cận môi trường giáo dục hòa nhập sớm 
nhất, có chất lượng nhất để trẻ dần tiến bộ so với bản thân trẻ, dần khắc phục và 
hoàn thiện những khiếm khuyết của bản thân trẻ.
 - Giải pháp giúp phụ huynh nắm bắt được đặc điểm phát triển của con mình 
như thế nào để từ đó có trách nhiệm phối hợp cùng cô giáo và nhà trường trong 
chăm sóc, giáo dục trẻ chậm phát triển.
II. NỘI DUNG
1. Thực trạng 
* Thuận lợi
 - Được sự chỉ đạo sát sao về chuyên môn của nhà trường về nội dung giáo 
dục cho trẻ chậm phát triển, luôn quan tâm hỗ trợ, hướng dẫn giáo viên cách xây 
dựng kế hoạch, điều chỉnh kế hoạch phù hợp với trẻ chậm phát triển, cung c￿p cho 
giáo viên các bài giảng, tài li￿u, sách báo về giáo d￿c tr￿ chậm phát triển cho giáo 
viên học tập, tham kh￿o và nghiên c￿u.
 - Trẻ đã học tại trường từ lớp mẫu giáo nhỡ nên nhận thức và ngôn ngữ của 
trẻ cũng phần nào tiến bộ. Bản thân tôi thường xuyên trao đổi, chia sẻ với giáo viên 
 3 lớp mẫu giáo nhỡ đã trực tiếp dạy cháu chậm phát triển để học hỏi kinh nghiệm 
giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật.
* Khó khăn
 - Sĩ số cháu ở lớp đông lại có thêm trẻ chậm phát triển nên gây khó khăn áp 
lực rất nhiều cho giáo viên trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ.
 - Phụ huynh còn e ngại, chưa mạnh dạn trao đổi về đặc điểm của trẻ và đặc 
biệt phụ huynh có tâm lí không muốn công nhận con mình là trẻ chậm phát triển.
1. Cơ sở lý luận và th￿c ti￿n c￿a bi￿n pháp
 Như các đồng chí đã biết, trẻ chậm phát triển nhận thức là những trẻ có khả 
năng trí tuệ dưới mức trung bình nên tiếp thu kiến thức chậm hơn so với các bạn, 
trẻ gặp khó khăn trong việc nắm bắt, ghi nhớ và truyền tải thông tin. Còn trẻ chậm 
phát triển ngôn ngữ là trẻ có sự phát triển lệch lạc về ngôn ngữ so với độ tuổi, bị 
hạn chế chức năng nghe, nói, giao tiếp khiến cho cho trẻ gặp nhiều khó khăn trong 
lao động, sinh hoạt, học tập và vui chơi.. hay vẫn có 1 câu nói “Cơ thể thì là đứa 
trẻ lên 5 nhưng nhận thức chỉ là đứa trẻ lên 3” Và giáo dục hòa nhập là phương 
thức giáo dục chung giữa trẻ chậm phát triển và trẻ bình thường trong một môi 
trường giáo dục. Trong môi trường đó, giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn, tạo 
cơ hội cho trẻ chậm phát triển được giao tiếp, được tham gia các hoạt động cùng cô 
giáo và các bạn để lĩnh hội những kiến thức, hình thành những kỹ năng sống phù 
hợp với lứa tuổi, giúp trẻ xóa bỏ những tâm lý mặc cảm, rụt rè, lo lắng của bản 
thân và dần trẻ sẽ mạnh dạn, tự tin hòa nhập cộng đồng.
 Trong chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ vào trung tâm giai 
đoạn 2020-2025 ” đã nêu rõ: Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt và đều có cơ hội 
khác nhau vậy giáo viên cần nắm bắt khả năng, nhu cầu và khiếm khuyết của trẻ để 
tạo mọi cơ hội cho trẻ được thành công. Chính vì điều này nên việc giáo dục hòa 
nhập cho trẻ chậm phát triển hòa nhập trong trường lớp là 1 nhiệm vụ tất yếu trong 
đó giáo viên đóng vai trò then chốt và chủ đạo.
 Năm học 2020-2021, được sự phân công của nhà trường, lớp tôi có cháu Đào 
Ng￿c Di￿p chậm phát triển về ngôn ngữ và cháu Vũ Duy Khánh chậm phát triển 
 4 về nhận thức... Cháu Diệp, cháu Khánh cũng như bao đứa trẻ khác, cũng cần có 
không gian học tập và vui chơi như nh￿ng b￿n bè cùng trang l￿a, đặc biệt cháu rất 
cần sự cảm thông, đồng cảm, chia sẻ và sự yêu thương đùm bọc của người thân, 
gia đình, bạn bè và những người xung quanh. V￿i vai trò là m￿t cô giáo m￿m non 
đang tr￿c ti￿p chăm sóc giáo d￿c tr￿ thì vi￿c giáo d￿c cháu Diệp, Khánh h￿c 
hòa nh￿p cùng v￿i các b￿n là m￿t vi￿c làm vô cùng khó khăn, v￿t v￿, đòi h￿i 
ngư￿i giáo viên ph￿i có ki￿n th￿c, k￿ năng, s￿ kiên trì và đ￿c bi￿t là ph￿i có 
tâm v￿i tr￿. Vì thế tôi đã nghiên c￿u và m￿nh d￿n đưa ra “M ￿t s￿ bi￿n pháp 
nâng cao chất lượng giáo d￿c hòa nh￿p tr￿ 5-6 tuổi chậm phát triển ngôn ngữ, 
nhận thức trong trư￿ng m￿m non” 
3. Áp dụng biện pháp
3.1. Mô tả biệp pháp
* Biện pháp 1: Quan sát, theo dõi, đánh giá biểu hiện chậm phát triển của trẻ và 
tư vấn phụ huynh đưa trẻ đến các trung tâm khám sàng lọc
 Việc tìm hiểu và theo dõi những biểu hiện chậm phát triển của trẻ giúp cho 
giáo viên chủ động, linh hoạt đưa ra các biện pháp giáo dục mang tính kịp thời, 
phù hợp với trẻ, với điều kiện thực tế lớp học và phù hợp với nhu cầu, mong muốn, 
nguyện vọng của phụ huynh nhằm khắc phục những hạn chế, yếu kém, phát huy 
những tiềm năng vốn có của trẻ. Ngay từ đầu năm học 2021-2022, sau khi tiếp 
nhận lớp 4B1 chuyển lên và có 2 cháu có nguy cơ chậm phát triển. Việc đầu tiên 
mà tôi cần làm là quan sát, theo dõi sự phát triển qua những biểu hiện của cháu 
trên lớp, dùng bộ công cụ M.chat hoặc Denver để test xem trẻ bị thiếu hụt về mặt 
nào, chậm phát triển về lĩnh vực gì, nắm bắt nhu cầu và khả năng của trẻ để có 
những biện pháp đề ra tiếp theo.
 Một thực trạng xảy ra lớp tôi đó là phụ huynh của 2 cháu gần như không 
nắm bắt được con mình chậm phát triển hơn so với các bạn cùng trang lứa, chỉ 
 5 nghĩ đơn thuần con mình không nhanh nhẹn cùng các bạn và đặc biệt khi giáo viên 
trao đổi biểu hiện của trẻ chậm phát triển phụ huynh không công nhận con mình bị 
như vậy vậy nên bước làm quan trọng ở đây là tôi phải giải thích, tuyên truyền, tư 
vấn phụ huynh đưa cháu đến trung tâm giáo dục chuyên biệt, những người có 
chuyên môn khám sàng lọc cho trẻ và đưa ra kết quả chính xác, khách quan nhất. 
Khi trẻ đã có đánh giá, kết quả chính xác là bị chậm phát triển thì bản thân giáo 
viên và phụ huynh tiếp tục phối hợp chặt chẽ, đồng hành với nhau trên con đường 
giúp trẻ tiến bộ từng ngày so với bản thân trẻ.
 Qua quá trình khảo sát, đánh giá, theo dõi tôi nhận thấy cháu Diệp có những 
đặc điểm như sau: 
 + Về khả năng ngôn ngữ và giao tiếp: Khả năng nghe hiểu kém, cháu khó 
bắt kịp vào các cuộc nói chuyện đang diễn ra xung quanh và gần như cháu không 
hiểu nội dung của cuộc nói chuyện dẫn đến việc cháu thường ngơ ngác khi được 
hỏi, gọi tên. Cháu thường không có phản ứng hoặc phản ứng chậm với hiệu lệnh 
hay lời nói của cô giáo và các bạn, cháu gần như không nói và rất ít nói, cháu còn 
nhút nhát, thường xuyên chơi một mình, không chơi với các bạn khi ở lớp. Cháu 
nói rất nhỏ, ngọng gần như hết tất cả các phụ âm, gần như khó diễn đạt lại 1 tình 
huống hay 1 sự việc nào đó...
 Cháu Vũ Duy Khánh có những đặc điểm như sau:
 + Cháu không tập trung trong giờ học, hay chạy nhảy đi lại tự do trong lớp, 
không nắm bắt được những nội dung kiến thức cô dạy, thường xuyên bỏ bài và 
không hoàn thành nhiệm vụ được giao và đặc biệt cháu khó nhớ nhưng lại rất 
nhanh quên.
 Nhìn chung cháu Diệp và cháu Khánh chậm hơn so với các bạn đặc biệt về 
mặt ngôn ngữ, giao tiếp, nhận thức tuy nhiên cháu vẫn có khả năng phục hồi chức 
năng phần nào nếu được chăm sóc giáo dục kịp thời, đúng cách.
* Biện pháp 2: Điều chỉnh mục tiêu, nội dung trong các kế hoạch đảm bảo phù 
hợp với nhu cầu và khả năng của trẻ chậm phát triển
 Sau khi đã khảo sát, đánh giá cháu ở bước trên tôi tiến hành xây dựng kế 
hoạch giáo dục phù hợp với bản thân cháu bằng cách điều chỉnh, đánh dấu mục 
 6 tiêu nội dung phù hợp với trẻ chậm phát triển trong các hoạt động từ đón trả trẻ, 
hoạt động học, hoạt động vui chơi, hoạt động chiều...
 Ví dụ: Trong kế hoạch ngày chủ đề động vật với hoạt động “Bé kể lại truyện 
Cáo Thỏ và Gà trống” mục tiêu chung dành cho trẻ ở lớp là trẻ biết kể tóm tắt lại 
nội dung truyện theo trình tự và nhân vật nhưng đối với cháu Diệp tôi đưa ra mục 
tiêu khác phù hợp với cháu như: Trẻ bước đầu biết nói lại, nhắc lại lời thoại của 
nhân vật trong truyện, biết trả lời câu hỏi của cô về nội dung truyện...
 Hay trong giờ học “Số 8 tiết 2” có mục tiêu “Trẻ biết so sánh, tạo nhóm, 
thêm bớt nhóm đồ vật có số lượng 8” thì đối với trẻ chậm phát triển nhận thức tôi 
điều chỉnh và đánh dấu * như sau: Trẻ biết so sánh và diễn đạt thuật ngữ nhiều hơn, 
ít hơn, biết xếp tương ứng các nhóm đồ vật để so sánh.
 Trong quá trình chăm sóc- giáo dục tôi thường xuyên quan sát, theo dõi cháu 
ở mọi lúc mọi nơi, trong mọi hoạt động, theo dõi sự tiến bộ của cháu, những mục 
tiêu, nội dung cháu chưa đạt được tôi bút tích, ghi chú trong kế hoạch để giáo dục 
cháu trong thời gian tiếp theo.
* Biện pháp 3: Xây dựng môi trường giáo dục phù hợp, thân thiện, tạo mọi điều 
kiện cho trẻ được giáo dục hòa nhập
 Môi trường giáo dục có vai trò rất quan trọng trong quá trình phát triển toàn 
diện cho trẻ, đặc biệt là đối với trẻ chậm phát triển. Môi trường vật chất tạo điều 
kiện cho trẻ được hoạt động, trải nghiệm thì môi trường tinh thần lại là yếu tố hình 
thành nhân cách, nuôi dưỡng tâm hồn trẻ. Vậy làm sao để có một môi trường học 
tập, vui chơi, hòa nhập tốt nhất thì khi xây dựng môi trường tôi cần chú ý những 
vấn đề như sau :
* Môi trường vật chất: Là toàn bộ những điều kiện về lớp học: không gian trong 
và ngoài lớp, hệ thống tranh ảnh, đồ dùng đồ chơi phục vụ các hoạt động của trẻ
 - Khi xây dựng môi trường hoạt động ở tất cả các góc chơi, ngoài việc đáp 
ứng nhu cầu và khả năng của tất cả các trẻ trong lớp tôi còn lưu ý phù hợp với đặc 
điểm riêng của cháu Diệp, cháu Khánh bằng cách bổ sung thêm 1 số trò chơi, nội 
dung chơi ở các góc.
 7 Ví dụ: Tôi tận dụng các nguyên học liệu sẵn có từ thiên nhiên như thân cây, 
bìa hộp cattong, vỏ ngao, quả trứng, vỏ sò, hạt đỗ, viên sỏi, để thiết kế ra nhiều trò 
chơi phát triển khả năng nhận biết, phát âm chữ cái, chữ số, số lượng cho cháu 
như : Trò chơi úp vỏ sò, nhặt hạt đỗ, gắp que bỏ giỏ, chọn chữ theo nhóm, đọc chữ 
theo yêu cầu, bên cạnh đó tôi làm thêm 1 số quyển sách vải đa năng với yêu cầu dễ 
so với trẻ để giúp trẻ ôn luyện, củng cố nhận biết chữ số, chữ cái, hình dạng 
 - Toàn bộ hệ thống tranh ảnh, bảng biểu trong các góc tôi gắn tên bằng chữ 
in thường nhằm cung cấp môi trường chữ và khơi gợi khả năng đọc chữ cho cháu 
Diêp cũng như tất cả các cháu khác.Tất cả các bảng chơi, trò chơi trong các góc tôi 
đều có mẫu chơi, các rổ, hộp đựng đồ dùng đồ chơi tôi đều gắn kí hiệu chữ viết 
kèm hình ảnh rõ ràng để trẻ dễ thấy, dễ lấy. 
 Ở góc kể chuyện tôi làm rất nhiều con rối sáng tạo, mua nhiều con rối tay 
đẹp mắt nhằm thu hút cháu Diệp, Khánh và các bạn khác tham gia chơi, kích thích 
cháu nói, cháu kể chuyện, đóng kịch theo nhóm, cháu nghe các bạn kể chuyện, 
nhằm khắc phục hạn chế về ngôn ngữ và giao tiếp của cháu. Hay ở góc âm nhạc, 
tôi sưu tầm nhiều dụng cụ âm nhạc phát ra nhiều âm thanh khác nhau để phát triển 
kỹ năng nghe, phân biệt âm thanh cho cháu như: sỏi, đá, chuông, mõ, còi, ... rồi trò 
chơi “Tiếng nói của ai”, cháu nghe và đoán xem đó là giọng nói của bạn nào trong 
lớp. Hoặc tôi thường xuyên cho cháu tham gia chơi góc nấu ăn, bán hàng để cháu 
có cơ hội được đóng vai, được giao tiếp với khách hàng, để cháu mạnh dạn, chủ 
động, tự tin hơn. Hay tôi thiết kế trò chơi “Nghe âm thanh đoán tên đồ vật” dành 
riêng cho cháu Diệp với các đồ vật khác nhau (bát, muôi, xúc xắc, hộp bánh sắt ở 
trong hộp quà để cháu nghe, cảm nhận âm thanh và đoán tên gọi của đồ vật đó.
 Còn đối với cháu Khánh tôi thiết kế một số trò chơi như:
TC “Chiếc hộp bí mật”
 - Nguyên vật liệu: Hộp hình vuông các mặt có khắc sẵn các hình, các hình 
khối , đề can màu
 - Cách làm: dùng bút đo các khối hình. Dùng kéo cắt các dải đề can màu để 
tạo thành các hình khối trên bề mặt hộp. mỗi bề mặt tạo được 3 hình khối.
 - Cách chơi: Trẻ tìm hình và thả vào các hình trên mặt hộp đó.
 8 TC “ Quyển sách trí thức”
 - Nguyên liệu: Meka trắng, thảm dạ, kéo, súng bắn keo...
 - Cách làm: cắt thảm dạ màu tạo thành các trang nền của quyển sách. Sau đó 
tôi thiết kế các bài tập cho trẻ như cho trẻ nhận biết chữ số, trẻ sắp xếp số theo thứ 
tự, sắp xếp vật nào đứng trước sau- trên- dưới. con vật và nơi sống. các bài toán về 
số lượng
- Cách chơi: Trẻ sắp xếp theo yêu cầu của cô khích thích khả năng tư duy sáng tạo 
TC “Vui học chữ cái”
- Nguyên vật liệu: Fomex, dao dọc giấy, màu nước, bút, thước, các chữ in thường
- Cách làm: Cắt các chữ in thường sau đó đặt lên fomex dùng bút tạo chữ trên 
fomex đúng với chữ in thường. Dùng dao dọc giấy dọc theo nét bút đã tạo. Cuối 
dùng dùng màu nước tô các chữ cho đẹp
- Cách chơi: Trẻ tìm và nhận biết chữ cái, trẻ tập đồ chữ cái trên giấy khắc sâu khả 
năng ghi nhớ cho trẻ. Trẻ chủ yếu học qua chơi
 Ngoài ra giáo viên còn dùng các loại lá, vỏ cây khô, cỏ khô cùng trẻ làm 
tranh trang trí giúp trẻ có những giờ học giờ chơi hòa nhập với cô giáo và các bạn. 
Khi tạo ra được những đồ dùng đồ chơi trẻ cảm thấy tự tin hơn và ngày càng muốn 
hoạt động giao lưu với các bạn. Đặc biệt khi làm đồ dùng đồ chơi trẻ phát triển khả 
năng tư duy , sự khéo léo của đôi tay nhiều hơn.của trẻ
 Bên cạnh đó trong lúc dạy học tôi luôn luôn cho 2 cháu ngồi gần với cô và 
xen kẽ với các bạn, khi nói tôi chú ý nói chậm, nói to, nhìn vào mắt cháu và thu hút 
cháu nhìn về phía mình, cho cháu nhắc lại những gì mình nói. Đặc biệt khi tổ chức 
hoạt động chung với các bạn trong lớp tôi chú ý không để lớp ồn ào, tạo bầu không 
gian yên tĩnh, luôn giữ trẻ trật tự trong giờ học để tạo điều kiện tốt nhất cho cháu 
nghe, hiểu được lời nói của cô giáo và các bạn và tiếp nhận các thông tin. 
* Môi trường tâm lý: 
 Việc tạo môi trường tâm lý đối với trẻ chậm phát triển là vô cùng quan trọng, 
nếu có môi trường tâm lý tốt trẻ phần nào xóa bỏ những mặc cảm, e ngại, từ đó trẻ 
mạnh dạn, tự tin hơn, chủ động giao tiếp với cô và các bạn hơn, trẻ thích được đến 
lớp, thích được tham gia các hoạt động hơn. Cháu Diệp, cháu Khánh cũng như bao 
 9 đứa trẻ khác, cũng cần có không gian học tập và vui chơi như những bạn bè cùng 
trang lứa, đặc biệt cháu rất cần sự cảm thông, đồng cảm, chia sẻ và sự yêu thương 
đùm bọc của người thân, gia đình, bạn bè và những người xung quanh. Chính vì 
thế cô giáo và các bạn phải luôn ở bên, luôn là người bạn chơi và đồng hành với 
cháu để tạo cho cháu có cảm giác yêu thương, thân thiện, giúp cháu tự tin chia sẻ 
suy nghĩ và hòa nhập cùng những bạn khác, không còn cảm giác thất vọng, buồn 
hay tủi thân. Cô giáo phải giao lưu, tiếp xúc, gần gũi với cháu nhiều hơn, thường 
xuyên quan tâm, hỏi han, động viên, giúp đỡ cháu mọi lúc mọi nơi, cô chủ động 
giao tiếp nhiều với cháu bằng ánh mắt, nụ cười, lời khen, câu nói động viên để 
cháu cố gắng. Trong lớp, cô tạo dựng bầu không khí thân thiện, hòa đồng, tạo cho 
cháu tâm thế vui vẻ, thoải mái, xây dựng nhóm bạn cùng chơi, cùng tiến để trẻ 
bình thường giúp đỡ trẻ khuyết tật nhằm hạn chế sự cách biệt, xa lánh giữa trẻ với 
nhau giúp cháu Diệp có cảm giác an tâm, mạnh dạn, tự tin giao tiếp cùng cô và các 
bạn, và thích được đến trường. Bên cạnh đó cô giáo thường xuyên khen cháu, nêu 
gương những điểm mạnh của cháu để cháu phát huy tính tích cực, cháu sẽ cảm 
thấy tự tin hơn và cũng là để các bạn khác không chê cười và chế nhạo cháu nữa. 
Ngoài ra tôi còn trò chuyện, tâm sự với các trẻ khác trong lớp về khiếm khuyết, 
khó khăn của cháu Diệp, Khánh để từ đó các trẻ khác biết cảm thông, chia sẻ, yêu 
thương, giúp đỡ bạn, đây cũng là cơ hội tốt để giáo dục tình cảm, lòng nhân ái, 
nhân cách sống và kỹ năng sống cho trẻ mầm non.
 Bên cạnh đó tôi còn tích cực cho trẻ tham gia các hoạt động sinh hoạt tập 
thể như văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, tham quan dã ngoại, dạo chơi ngoài 
trời. Trẻ khuyết tật được sống và học tập trong môi trường tập thể là cơ hội tốt nhất 
giúp trẻ hoàn thiện các khiếm khuyết của mình. Để tổ chức cho trẻ chậm phát triển 
tham gia vào các hoạt động vui chơi tập thể giúp trẻ tự tin, mạnh dạn hòa nhập 
tham gia với các bạn là một yêu cầu hết sức quan trọng vậy nên cô giáo cần tạo 
điều kiện về thời gian để trẻ hoạt động dạo chơi ngoài trời, hít thở không khí trong 
lành, tham gia các ngày hội, ngày lễ: Ngày hội đến trường, tết trung thu, bữa tiệc 
sinh nhật, lễ noen, ngày tết, ngày 1/6... Ngoài các ngày hội, ngày lễ của nhà 
trường, cô giáo cũng thường xuyên tổ chức các hoạt động giao lưu tập thể giữa các 
 10 tổ trong lớp, các trò chơi tập thể như kéo co, đua thuyền, chuyền bóng... trong 
đó trẻ chậm phát triển cũng như các bạn sẽ cùng tham gia chơi và giao lưu với 
nhau, các bạn thường cổ vũ giúp đỡ trẻ khuyết tật khi bạn không thực hiện 
được nhiệm vụ cô giao.
 Việc giáo dục trẻ khuyết tật không phải thực hiện ngày một, ngày hai là 
thành công chính vì vậy bản thân cô giáo phải là người có tính kiên trì, nhẫn nại, 
yêu trẻ, cảm thông những khiếm khuyết của trẻ, coi trẻ như con của mình, chăm 
sóc giáo dục trẻ bằng tình thương, trách nhiệm và cái tâm của nhà giáo, luôn có 
một cái đầu lạnh, một trái tim ấm và đôi bàn tay khéo léo.
* Biện pháp 4: Phối kết hợp chặt chẽ với phụ huynh
 Gia đình và nhà trường là cái nôi nuôi dưỡng trẻ trong những tháng đầu đời, 
tất cả các biện pháp giáo dục của cô giáo ở trường sẽ không có hiệu quả nếu thiếu 
sự phối hợp của phụ huynh. Trẻ chậm phát triển, dù ở mức độ nào đi chăng nữa, 
vai trò của bố mẹ luôn được đặt lên hàng đầu trong việc chữa trị cho con. Vậy nên 
tôi tuyên truyền với phụ huynh chấp nhận thực tế và hỗ trợ giúp con trong hành 
trình đầy gian nan bằng cách quan tâm đến trẻ nhiều hơn, giao dục trẻ bằng sự kiên 
trì, luôn tin tưởng rằng trẻ sẽ vượt qua được và dù chậm phát triển nhưng trẻ vẫn 
có khả năng đạt được những dấu mốc quan trọng trong cuộc đời. Bố mẹ luôn đồng 
hành cùng con trong mọi hoạt động thường ngày: vui chơi, sinh hoạt ăn uống, vệ 
sinh thân thể, hướng dẫn và chơi với trẻ từ những hoạt động đơn giản nhất, sau khi 
trẻ đã thực hiện được, bố mẹ mới nên bắt đầu tiếp tục với những hoạt động phức 
tạp hơn. Để tránh việc trẻ khó tiếp thu ngay một lúc, cha mẹ có thể chia nhỏ ra 
thành từng bước cho trẻ theo kịp dễ tiếp thu.
Trong mọi hoạt động bố mẹ nên lặp đi lặp lại nhiều lần cho trẻ nhớ bởi trẻ chậm 
phát triển thường tiếp thu không nhanh nhẹn như trẻ bình thường. Khi trẻ làm tốt 
một việc gì, bố mẹ đừng bao giờ quên khen ngợi và khuyến khích trẻ kể cả đó là 
việc vô cùng nhỏ. Bố mẹ nên đọc truyện cho trẻ, kể chuyện hàng ngày cho trẻ 
nghe, bày ra các trò chơi và cùng chơi với trẻ, khuyến khích vận động thể chất và 
cả trí tuệ 
 Ngoài ra trong cuộc họp phụ huynh đầu năm, tôi cũng nêu đặc điểm phát 
triển của cháu Khánh và cháu Diẹp, nêu tầm quan trọng của giáo dục hòa nhập và 
giáo dục hòa nhập là trách nhiệm không chỉ từ phía nhà trường mà còn có sự chung 
tay của toàn xã hội để tất cả các phụ huynh trong lớp hiểu, chia sẻ, giúp đỡ và cảm 
 11 thông cho hoàn cảnh của cháu, từ đó xóa bỏ tâm lý e ngại, lo sợ khi con mình phải 
học chung với trẻ khuyết tật. 
3.2. Ưu điểm và hạn chế của biện pháp
* Ưu điểm của biện pháp
 Đề tài và biện pháp đưa ra hoàn toàn mới mẻ, hiệu quả và dễ thực hiện nhất, 
nhận được sự quan tâm rất nhiều từ phía nhà trường, phụ huynh và các tổ chức xã 
hội.
 Các biện pháp phù hợp điều kiện thực tế của lớp, của trường, đáp ứng nhu 
cầu, nguyện vọng của phụ huynh học sinh, đề tài sát thực với xu thế trong xã hội 
hiện nay.
 Khi áp dụng biện pháp giáo viên đã tận dụng được mọi điều kiện cơ sở vật 
chất sẵn có, tận dụng không gian trong và ngoài lớp, các nguyên học liệu từ thiên 
nhiên nên không mất nhiều kinh phí.
* Hạn chế của biện pháp
 + Biện pháp đưa ra còn khá mới mẻ nên giáo viên còn nhiều bỡ ngỡ trong 
thời gian đầu thực hiện.
 + Để thực hiện tốt các biện pháp này đòi hỏi giáo viên phải dành nhiều thời 
gian, công sức, tâm huyết và đặc biệt phải có tính kiên trì thì giáo dục trẻ khuyết 
tật mới thành công được.
3.3. Kết quả đạt được sau khi áp dụng biện pháp
 + Đối với giáo viên: Giáo viên có thêm kinh nghiệm về chắm sóc giáo dục 
trẻ chậm phát triển, biết cách theo dõi, xây dựng kế hoạch, đánh giá và điều chỉnh 
và có biện pháp tác động kịp thời đến trẻ. Tạo được nhiều trò chơi mới lạ, hấp dẫn, 
phù hợp nhu cầu và khả năng của trẻ chậm phát triển từ các nguyên vật liệu sáng 
tạo, sẵn có ở tự nhiên,
 + Đối với trẻ: Giáo dục hòa nhập thật sự có chất lượng bởi cháu Diệp và cháu 
Khánh tiến bộ hơn rất nhiều so với đầu năm, cháu mạnh dạn hơn trong giao tiếp 
với cô giáo và các bạn, khả năng nghe nói của cháu nâng lên đáng kể, kiến thức kỹ 
năng của cháu dần theo kịp các bạn trong lớp Cô giáo tạo được môi trường tâm 
lý thân thiện, hòa đồng, tương thân tương ái giữa các trẻ với nhau trong lớp học.
 12 + Đối với phụ huynh: Nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục hòa nhập, 
phụ huynh tích cực hợp tác, trao đổi với cô giáo nhiều hơn về nhu cầu và khả năng 
của cháu, rất chịu khó kèm cặp, ôn luyện thêm kiến thức cho con khi ở nhà. Đặc 
biệt phụ huynh an tâm, tin tưởng tuyệt đối khi gửi con ở trường 
III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Khả năng áp dụng của biện pháp
 Biện pháp đã được áp dụng tại lớp 5A1 trường mầm non An Hưng và mang 
lại hiệu quả cao. Các giải pháp đưa ra cụ thể, có các phụ lục hướng dẫn kèm theo 
nên giáo viên trong toàn trường, toàn huyện đều áp dụng được. 
2. Bài học kinh nghiệm
 Giáo dục hòa nhập là trách nhiệm, là nghĩa vụ cao cả không chỉ của 
giáo viên và còn có sự chung tay của toàn xã hội. Và giáo dục trẻ chậm phát 
triển là một quá trình vô cùng gian nan và thử thách, không thể ngày một 
ngày hai mà có thể làm tốt được. Vậy nên giáo viên phải chăm sóc giáo dục 
trẻ bằng bằng sự kiên trì, tình thương, trách nhiệm và cái tâm của nhà giáo.
3. Đề xuất, kiến nghị
 Đề xuất với tổ chuyên môn nhà trường tổ chức nhiều buổi sinh hoạt 
chuyên môn có nội dung về giáo dục hòa nhập cho giáo viên học hỏi.
 Ý kiến với nhà trường giảm tải số lượng học sinh trong lớp khi có trẻ 
chậm phát triển đề giáo viên có điều kiện, thời gian thực hiện tốt các nhiệm 
vụ được giao.
IV. Tài liệu tham khảo
1. Giáo dục khuyết tật cho trẻ mầm non ( NXB ĐHSP Hà Nội 2003 )
2. Phương pháp giáo dục trẻ chậm phát triển ( NXB ĐHSP Hà Nội 2003 )
3.2. Hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình GDMN mẫu giáo 5-6 tuổi 
(NXBGD Việt Nam)
 NGƯỜI VIẾT
 13 PHẦN NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ CỦA LÃNH ĐẠO CƠ SỞ GIÁO DỤC MẦM NON
 14 GIÁO DỤC TRẺ CPPTT
Khi phát hiện trẻ bị chậm phát triển trí tuệ cần can thiệp toàn diện phục hồi chức năng để kích 
thích sự phát triển về vận động thô, kỹ năng giao tiếp và phát triển trí tuệ.
 15 Các biện pháp can thiệp sớm gồm: Ngôn ngữ trị liệu, vận động, giáo dục mầm non, dùng thuốc... 
Trẻ cần được khám đánh giá về sự phát triển vận động, giao tiếp ngôn ngữ, trí tuệ... thường quy 
6 tháng/lần tại các khoa phục hồi chức năng hoặc các trường chuyên biệt tại địa phương.
Yêu cầu đối với giáo viên dạy trẻ CPTTT:
Có đủ 3 chữ H: Heart- Head- Hand
+Một trái tim nóng bỏng đầy nhiệt huyết.
+Một cái đầu lạnh với những tri thức chuyên môn cứng cỏi.
+Một đôi bàn tay khéo léo để vận dụng vào thực tế và cải tạo môi trường phù hợp.
Yêu cầu đối với Cha mẹ và giáo viên
Cần phải lưu ý các điểm sau:
+ Chia nhiệm vụ học tập ra từng bước nhỏ (Theo giáo trình từng bước nhỏ một).
+ Nhắc đi nhắc lại nhiều lần.
+ Phân phối thời gian học tập, vui chơi hợp lý
Sử dụng tổng hợp và triệt để các phương pháp:
+ Sử dụng triệt để các giáo cụ trực quan: Sử dụng vật thật , mô hình , tranh ảnh , hình vẽ..
+ Phương pháp làm mẫu
+ Phương pháp dùng lời, đàm thoại
+ Phương pháp nhắc đi nhắc lại nhiều lần
+ Phương pháp động viên khuyến khích
+ Cho trẻ thực hành trong điều kiện thực tế
+ Cho trẻ vận dụng kiến thức vừa học được vào vui chơi,thi đua
+ Phối hợp nhiều phương pháp tác động lên nhiều giác quan của trẻ
+ Phương pháp chăm sóc cá biệt
+ Kế hoạch giảng dạy phù hợp với đặc điểm riêng của từng trẻ
+ Giảng dạy mọi lúc ,mọi nơi
+ Phải kết hợp giáo dục giữa gia đình và nhà trường
 16 
17